تێگەیشتن لە Scope

لە زمانی PHP، مەودای کارکردنی گۆڕاوێک یان Scope دیاری دەکات کە ئەو گۆڕاوە لە کوێی کۆدەکەدا دەستپێدەگات و دەتوانرێت بەکاربهێنرێت. بە گشتی دوو جۆر مەودای سەرەکیمان هەیە: Global Scope و Local Scope.

تێبینی: تێگەیشتن لە Scope یارمەتیت دەدات کۆدێکی پاکتر بنووسیت و کێشەی نەخوازراو لە نێوان فەنکشنەکاندا دروست نەبێت.

Local Scope چییە؟

هەر گۆڕاوێک کە لە ناوەوەی فەنکشنێکدا پێناسە بکرێت، خاوەنی Local Scope دەبێت. واتە ئەو گۆڕاوە تەنها لە ناو ئەو فەنکشنەدا دەبینرێت و لە دەرەوەی فەنکشنەکەدا بوونی نییە.

function myTest() { $x = 5; echo $x; } myTest(); // ئەمە کاردەکات echo $x; // ئەمە هەڵە دەدات چونکە x لە دەرەوە نییە

لە نموونەکەدا، گۆڕاوی $x تەنها لە ناو فەنکشنی myTest دەناسرێت. کاتێک هەوڵدەدەین لە دەرەوەی فەنکشنەکە بانگی بکەین، PHP ناتوانێت بیدۆزێتەوە و هەڵە (Undefined variable) نیشان دەدات.

Global Scope چییە؟

گۆڕاوێک کە لە دەرەوەی هەموو فەنکشنەکان پێناسە کرابێت، خاوەنی Global Scope دەبێت. بەڵام سەرنج بدە: بە شێوەیەکی ئاسایی، فەنکشنەکان ناتوانن ڕاستەوخۆ دەستیان بە گۆڕاوە گلۆباڵەکان بگات.

$y = 10; function showGlobal() { echo $y; } showGlobal(); // ئەمە هەڵە دەدات

ئەمە یەکێکە لەو هەڵانەی کە زۆرێک لە فێرخوازان تووشی دەبن. بۆ ئەوەی لە ناو فەنکشنێکدا دەستمان بە گۆڕاوی گلۆباڵ بگات، دەبێت وشەی کلیل (keyword)ی global بەکاربهێنین.

بەکارهێنانی وشەی کلیل (keyword)ی global

بۆ ئەوەی فەنکشنێک بتوانێت گۆڕاوێکی دەرەکی بەکاربهێنێت، دەبێت لە ناو فەنکشنەکەدا بەو شێوەیە ڕایبگەیەنین:

$a = 5; $b = 10; function sum() { global $a, $b; return $a + $b; } echo sum(); // ئەنجام 15 دەبێت

لێرەدا وشەی global ڕێگە بە فەنکشنەکە دەدات کە گۆڕاوەکانی $a و $b لە دەرەوەی خۆی ببینێت.

ئاگاداری: زۆر بەکارهێنانی گۆڕاوی global پێشنیار ناکرێت، چونکە کۆدەکەت ئاڵۆز دەکات و تاقیکردنەوەی (testing) قورس دەکات. باشتر وایە داتاکان لە ڕێگەی Parameter بۆ فەنکشنەکان بنێریت.

Static Scope چییە؟

بە شێوەیەکی ئاسایی، کاتێک فەنکشنێک کارەکەی تەواو دەکات، هەموو گۆڕاوە ناوخۆییەکانی لەناو دەچن. ئەگەر بتەوێت گۆڕاوێک نرخەکەی بمێنێتەوە، دەتوانیت وشەی static بەکاربهێنیت.

ڕاهێنان (Practice)

بۆ تاقیکردنەوەی تێگەیشتنت، هەوڵبدە ئەم کارانە بکەیت:

  • فەنکشنێک دروست بکە کە گۆڕاوێکی گلۆباڵ بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی ناوی بەکارهێنەرێک چاپ بکات.
  • فەنکشنێکی دیکە دروست بکە کە تێیدا گۆڕاوێکی ناوخۆیی (Local) هەبێت و هەوڵبدە لە دەرەوەی فەنکشنەکە چاپت کرد، بزانە چی ڕوودەدات.